ERMENİ SOYKIRIMI BELGELERİ

BELGE 2
Konu: Ermenilerin sürülmesi
ABD Elçiligi, Ankara, 2 Mart 1934
KESINLIKLE GIZLI

Muhterem Disisleri Bakanina,
Washington.

Efendim,
Kisa bir süre once Ermenilerin Anadolu’nuniclerinden Istanbul’a sürülmeleri ile ilgili olarak cesitli kaynaklardan elciligimize ulasmis olan bazi ayrintili bilgileri bakanliginizin dikkatine sunmaktan seref duyarim.

(Anadolu’dan) sürülmüs olan Ermeniler alti hafta once Istanbul’a gelmeye basladilar. Gelenler Ermeni Patrikhanesi ve onun yan kuruluslari olan kilise hayir kurumlari vasitasiyla Ortakoy ve Yenikoy civarindaki terk edilmis evlere yerlestiler. Simdilik (burada) Anadolu’daki degisik koy ve sehirlerden gelen yaklasik 600 kisiye bakiliyor.

Sürülenlerin cogu, Anadolu’daki evlerinden koparilip atilmalarinin hükümetin Anadolu’yu tamamen Türklerin yasadigi bir bolge haline getirme programinin parcasi oldugunu düsünüyorlar. Türk polisinin, Ermenileri kacirtmak üzere Ermenilerin toplu olarak yasadigi sehir ve koylerdeki Müslümanlari kiskirttiklarini soylüyorlar. Ama bütün bu cabalar bosa cikiyor. Sonra yetkililer Rumeli’den muhacir olarak gelen Türkleri buralara yerlestirerek onlara Ermnilerin mallarinin üstüne konabileceklerini ima ediyorlar. Bu yeni unsurlar da Ermenilere karsi düsmanca bir tavir almak bir yana, son derece dostca davraniyorlar. Bu iki yontem de islemeyince, Ermenilere en kisa zamanda Istanbul’a dogru yola cikmak zorunda olduklari soyleniyor.

(Ermeniler) sahip olduklari her seyi cok düsük fiyatlara satiyorlar. Degeri birkac yüz lira olan sigirin, tanesinin bes liraya satildigi bana soylendi. Bana bu bilgileri veren kisi Ermenilerin mallarini satmalarina izin verildigini, cünkü hic kimsenin (sonradan) malini mülkünü terk etmek zorunda kaldiklarini soyleyecek durumda olmamalarinin istendigini belirtti. Fakat bu kosullarda yapilan satis, pratikte mali terk etmek anlamina gelir.

Ermeniler koylerinden yürüyerek demiryolu hattina ulasmak zorundaydilar, ondan da sonra trenlere bindirilerek Istanbul’a yollandilar. (Istanbul’daki) hayir kurumlari bu insanlara is bulmak ve onlara is bulana kadar bakmak icin ellerinden geleni yapiyorlar. Fakat (yapilmasi gereken) isin boyutlari hayret verici. (Istanbul’daki) hayirseverlerin katkisi saglanarak (bu insanlara) yardim icin para toplaniyor.

Bu sürgünlerin ardindaki gercek neden bilinmiyor. Bazi Ermeniler kendilerinde varolan üstün ticaret vasiflarinin bazi Türkler arasinda kiskanclik yarattigina inaniyorlar. Ermeniler ticari hayatta sahip olduklari enerji ve kusursuzluklari ile taninirlar. Simdi de bu ozellikleri nedeniyle cogu aci cektiklerine inaniyorlar. Muhtemelen (Ermenilerin)yerlerinin degismesi Anadolu’nun tamamen Türklestirilmesi konusundaki aleni hükümet politikasinin sadece bir adimi olabilir.

En derin saygilarimla,

ABD Elcisi, Robert P. Skinner

(867.4016 Armenians/11. Records of the Department of State, relating to the Internal Affairs of Turkey (Turkiye’nin icisleri hakkindaki devlet arsivi)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s